Choose language:
head image

Duurzame terugkeer asielzoekers

Door het toenemende aantal vluchtelingen heeft Nederland, net als andere Europese landen, een dekkend asielbeleid ontwikkeld. Het beleid is gericht op een snelle doorstroming van vluchtelingen (meer asielafwijzingen implicerend), een minder lang verblijf in Nederland dan voorheen en het promoten van terugkeer naar het eigen land of buurlanden.

De geschiedenis van het project
In februari 2010 is HealthNet TPO het project “On return from the Netherlands: A pilot for providing (psychosocial) assistance to returnees returning to their homelands Afghanistan, Bosnia, Burundi, DR Congo and Sierra Leone” gestart. Het Duurzame Terugkeer Project representeerde diverse organisaties – intergouvernementeel (IOM), gouvernementeel (COA) en non-gouvernementele organisaties (Nidos, Vluchtelingenwerk Nederland, Maatwerk bij Terugkeer, Pharos, SMS, HIT en HealthNet TPO) – die besloten hun krachten te bundelen.

Binnen het project lag de nadruk op capaciteitsopbouw, voorbereiding en een eerste uitvoeringscyclus. De activiteiten werden met name geïmplementeerd in Burundi en Sierra Leone, inclusief daadwerkelijke ondersteuning voor terugkeerders (door regelmatige supportgroep meetings en training). In Afghanistan en DR Congo werden assessments gedaan en methoden om support te kunnen verlenen zijn nu beschikbaar. Aangezien het aantal terugkeerders naar de geselecteerde landen stukken lager was dan gepland zijn niet alle activiteiten uitgevoerd.

De resultaten van de pilot laten zien dat de reïntegratie van terugkeerders in hun thuisland voornamelijk afhangt van de houding van de gemeenschap waar zij naar terugkeren. Stigma is een aspect dat aangepakt dient te worden, door zowel de terugkeerders als de gemeenschap hierbij te ondersteunen. Bovendien hebben de terugkeerders meer praktische informatie en economische mogelijkheden nodig bij hun terugkeer.

De beëindiging van de pilot en het voortzetten van ondersteuning
Begin 2011 werd duidelijk dat de pilot niet verlengd zou worden, door de trage resultaten (met name het lage aantal terugkeerders, vergeleken met de gestelde doelen). Nu de pilot is afgelopen, zijn de projectactiviteiten, en dus de steun aan de terugkeerders, sterk teruggebracht. Door de afbouwfinanciering om activiteiten netjes af te ronden, wordt nog steeds een minimaal niveau van ondersteuning geboden aan het terugkeerdersnetwerk in Sierra Leone (YOS) en Burundi (l’Association) tot eind oktober 2011. Ondertussen blijft HealthNet TPO kijken naar nieuwe financieringsmogelijkheden.

Terugkeer en stress
Er worden veel aannames gedaan betreffende terugkeer. Ten eerste wordt aangenomen dat terugkeren een natuurlijke en duurzame oplossing is voor migratie, waarbij re-integratie een soepel einde is. Er wordt gedacht dat terugkeren naar huis een einde aan het migratieproces maakt en dat er überhaupt een ‘thuis’ is om naar terug te keren. Het impliceert tevens dat men in staat is migratiestromen te managen op een gestructureerde en georganiseerde manier.

De motivatie van mensen om te migreren is echter divers, dynamisch en doorlopend: economische, politieke, sociale en andere factoren kunnen invloed hebben op dit proces. Tijdens het proces dragen andere ervaringen bij aan de complexe behoeften en mogelijkheden voor terugkeer en een succesvolle re-integratie. Migratie gerelateerde stress op individueel- en gemeenschapsniveau is een belangrijke factor die leidt tot een verslechterde gezondheid, productiviteit en economische mogelijkheden – in zowel de landen van oorsprong als in het land van aankomst.

Alle mensen die migreren zullen stress ervaren, hoewel de hoeveelheid stress en de manier waarop een persoon erdoor getroffen wordt zal variëren. (Dit hangt af van de dynamiek tussen psychologische factoren, individuele gedachten, emoties en gevoelens, en de sociale wereld die bestaat uit relaties, omgeving, cultuur, etc.). De uitdaging is om de algemene humanitaire aspecten van het migratieproces te verbeteren binnen deze context:

  • hoe kunnen de mensen die nog in het land van afkomst wonen realistisch geïnformeerd worden over het proces van asiel zoeken?
  • hoe kunnen mensen die aankwamen maar zich niet welkom voelden geïnformeerd worden over de mogelijkheid van terugkeer?
  • hoe kunnen mensen die inderdaad terugkeren geïnformeerd worden over re-integratie?
  • en hoe kunnen de problemen die ontstaan door stress en psychosociale factoren aangepakt worden in zulke situaties?

De link tussen het project en de algemene visie van HealthNet TPO
HealthNet TPO voert projecten uit in diverse thuislanden van de terugkeerders. In deze settings kunnen context en gemeenschap gerelateerde aspecten de ontwikkeling van gezondheidsproblemen voor specifieke kwetsbare groepen en individuen beïnvloeden. Terugkeerders die allerlei soorten stress ervaren, gerelateerd aan migratie en re-integratie, kunnen tevens kwetsbaar worden en het risico lopen uitgesloten te worden van zowel de gemeenschap als van gezondheidszorg. Vanuit hun thuislanden kan HealthNet TPO deze mensen helpen weer controle te nemen over hun eigen leven.


Nederland

Sinds:  2009

Doel: Het stimuleren van de samenwerking tussen de organisaties die lid zijn, om een integraal, ondubbelzinnig, transparant en kwalitatief pakket aan (voormalig) asielzoekers te bieden, en deze groep te ondersteunen bij de re-integratie in hun land van oorsprong: Afghanistan, Bosnië, Burundi, DR Congo en Sierra Leone.

Donoren: Ministerie van Buitenlandse Zaken.

Lees hier de Burundese nieuwsbrief van December 2010 (in het Frans) over het project  of zie www.duurzameterugkeer.nl voor meer informatie.


HealthNet TPO| Lizzy Ansinghstraat 163|1072 RG| Amsterdam|The Netherlands| T: +31 20 620 00 05| E:
facebook twitter linkedin youtube
CBF keur voor goede doelen
CBF keur voor goede doelen