Mental Health en Psychosocial Support

Sinds 2002 werkt HealthNet TPO aan het opzetten van geestelijke gezondheidszorg voor de Afghaanse bevolking. Het programma begon in eerste instantie in de provincie Nangarhar met het trainen van lokale zorgverleners in basispsychiatrie, wat inmiddels is uitgebreid naar tien andere provincies. Tot 2010 verzorgde HealthNet TPO vooral geestelijke zorg in publieke zorgcentra (op districtsniveau), maar inmiddels is een pilot project gestart voor geestelijke zorg op regionaal en provinciaal (ziekenhuis) niveau. Het doel is de steun voor geestelijke zorgverlening te versterken en te intensiveren in de primaire gezondheidszorg in zes provincies (Nangarhar, Daikundi, Logar, Kunar, Laghman en Uruzgan).

Het is gericht op de integratie van geestelijke zorg in het basiszorgsysteem, via zowel het ‘Basic Package of Health Services’ (BPHS) als het ‘Essential Package of Hospital Servicse’ (EPHS). In samenwerking met het Afghaanse ‘Ministry of Public Health’ (MoPH), heeft HealthNet TPO trainingsmaterialen ontworpen die zijn gecontroleerd door een comité met o.a. WHO, EMRO, expert NGO’s, psychiaters van naburige landen en andere gekwalificeerde en ervaren psychiaters. De materialen worden ingezet bij het trainen van dokters die werkzaam zijn in het ‘Essential Package of Hospital Services’ (EPHS) en worden inmiddels ook ingezet als basis voor het ontwikkelen van een nationaal trainingscurriculum.

HealthNet TPO traint eigen medewerkers in basis GGZ. Ook dokters, verpleegsters, vroedvrouwen en huisartsen hebben een basistraining gehad op het gebied van geestelijke zorg. De methode is gebaseerd op lokale structuren en praktijken en vooral sleutelfiguren uit de gemeenschappen worden benaderd om deel te nemen aan de basistraining zodat ook zij mentale problemen leren herkennen. Op deze manier kunnen zij ‘potentiële’ patiënten doorverwijzen naar meer gespecialiseerde klinieken.

Psychosociale zorg en gemeenschapsontwikkeling
Bijna zes jaar lang was de ingang voor het implementeren van psychosociale diensten het reguliere zorgsysteem. Hoewel de psychiatrische en psychosociale programma’s altijd nauw met elkaar verbonden zijn gebleven, heeft de psychosociale component zes jaar later een grote ontwikkeling doorgemaakt. De focus van psychosociale steun ligt nu binnen de gemeenschappen waar de problemen op een andere manier kunnen worden gediagnostiseerd; met de nadruk op de sociale determinanten van gezondheid. 

Psychosociale problemen
Veel van de gerapporteerde stressoren onder zowel mannen als vrouwen in Afghanistan zijn armoede, huiselijk geweld, structureel misbruik, de effecten van oorlog en onderdrukking en problemen die kinderen hebben. Vrouwen en jonge meisjes waren altijd al het bewijs van geweld dat typisch is voor de traditionele levenswijze en overtuiging, maar de oorlog van de afgelopen jaren heeft duidelijk haar invloed gehad op hoe geweld nu dagelijkse routine is. Het doel van dit programma is daarom mensen in staat te stellen om te gaan met deze stressoren en cultureel geschikte oplossingen voor deze (terugkerende) problemen te kunnen vinden.

Psychosociale oplossingen
Het vinden van cultureel geaccepteerde en haalbare oplossingen voor de problemen vormt een grote uitdaging en vraagt om een multisectoriële aanpak. De aanpak moet aan de ene kant gericht zijn op de nauwe relatie tussen de psychosociale en psychische gezondheidsstatus, en tegelijkertijd dienen onderwerpen als armoede en andere structurele problemen (onderwijs, gemeenschappen, empowerment van vrouwen en het bewaken van mensen- en vrouwenrechten) ook aangepakt te worden. Daarom is het belangrijk de ontwikkeling en implementatie van nieuwe activiteiten in nauwe samenwerking met andere succesvolle stakeholders te doen. Naast de betrokkenheid van relevante ministeries heeft de samenwerking met andere NGO’s bewezen succesvol te zijn.

Om te zorgen dat lokale medewerkers in staat zijn de activiteiten effectief uit te voeren, worden diverse trainingen gegeven. Ook ‘community health workers’, leraren, sleutelfiguren uit de gemeenschap, zorgcomité leden, provinciale bestuursleden, relevante overheidsmedewerkers en relevante NGO medewerkers worden getraind in het geven van psychosociale steun. Daarnaast vinden vele activiteiten plaats voor het creëren van bewustwording.

Belangrijke partners voor dit programma zijn het Ministerie voor Publieke Gezondheidszorg (Ministry of Public Health,MoPH) en het Ministerie voor Vrouwenzaken (Ministry of Women Affairs, MoWA). Met de MoPH en MoWA zijn Memorandi of Understanding getekend die de rol van HealthNet TPO als belangrijk orgaan voor geestelijke gezondheid en psychosociale dienstverlening in Afghanistan erkennen.