Psychosociale ondersteuning

De psychosociale programma’s van HealthNet TPO zijn specifiek gericht op bewustwording binnen gemeenschappen en het trainen van gemeenschapswerkers, medewerkers van gezondheidsfaciliteiten en psychosociale assistenten. Zo leren zij counseling geven of zorg te dragen dat clienten worden gezien door gekwalificeerd personeel. De programma’s ontwikkelen tevens capaciteit bij lokale gemeenschapsleden, hun ‘zelforganisaties’ en organisaties uit het maatschappelijk middenveld, om niet alleen mentale en andere sociale problemen te voorkomen die op de langere termijn schade kunnen veroorzaken.

Evolutie binnen de HealthNet TPO programma’s

Onze psychosociale programma’s richten zich niet alleen op de behandeling van individuen (bijvoorbeeld martelslachtoffers): uit onze diverse monitoring en evaluatiestudies is namelijk gebleken dat deze aanpak niet de algemene gezondheidsstatus te verbetert. Een groot deel van de psychosociale ondersteuningsprogramma’s zou daarom moeten gaan om het creëren van bewustwording dat kan helpen geestelijke ziektes te voorkomen. HealthNet TPO ontwikkelt niet alleen capaciteit in gezondheidscentra en onder gezondheid- en onderwijsmedewerkers (dokters, verpleegsters, leraren), maar ook steeds meer binnen gemeenschappen, het maatschappelijk middenveld en andere netwerken. Belangrijke aspecten in psychosociale programma’s zijn: het werken met families aan huiselijk geweld, het mediëren bij de hereniging van kinderen (ex kindsoldaten of straatkinderen) met hun families en het aanpakken van familiegeweld (als expressie van geweld in de gemeenschap) met lokale vrouwenorganisaties. Voor mensen met ernstigere klachten dienen doorverwijzingssystemen te worden opgezet.

Onze ervaring heeft geleid tot een aantal aanbevelingen die in huidige interventies worden nagestreefd:

• Community mobilization zou in alle programma’s een belangrijke focus moeten hebben, waarin lokale structuren worden betrokken op een manier die de sociale determinanten van gezondheid bevatten en aanpakken. Dit betekent ook samenwerking met lokale gezondheidswerkers (psychiaters, psychologen en verpleegsters).
• Er zou doorlopende aandacht moeten bestaan voor gender en gendergeweld, aangezien het een belangrijke contextuele factor is die onze interventies kan beïnvloeden.
• De meest effectieve manier om traumaslachtoffers te helpen is een methodiek toe te passen die geaccepteerd wordt door de mensen zelf. Het is daarom belangrijk te luisteren, reageren en handelen naar lokale behoeften voor hulp: programma’s worden opgezet door, en in samenwerking met, de lokale gemeenschap.
• Het is essentieel om kennis te delen, zodat gemeenschappen minder afhankelijk worden van buitenlandse hulp (door bijvoorbeeld de capactieit van lokale gezondheidswerkers te ontwikkelen). HealthNet TPO is lid van de internationale werkgroep van de Inter Agency Standard Commission en volgt de internationale IASC richtlijnen voor geestelijke gezondheid en psychosociale hulp.

Kinderprogramma’s

HealthNet TPO heeft een specifiek hulpprogramma ontwikkeld om getraumatiseerde kinderen in verstoorde gebieden te helpen (zie het Child Thematic Programme). Lokale gezondheidswerkers worden getraind in een intensief programma om kinderen met psychosociale problemen te herkennen en te behandelen (classroom based intervention). Dit kinderprogramma is geïmplementeerd in vijf projectlanden: Burundi, Soedan, Nepal en door lokale partnerorganisaties in Sri Lanka (Shantiham) en Indonesië (Church World Services). Binnen drie jaar dient het kinderprogramma 130.000 kinderen te bereiken. Zie het Care Package voor meer informatie over de interventies.

Nieuwe trends binnen ons psychosociale werk

Op dit moment wordt de hierboven beschreven aanpak verder ontwikkeld om een family intervention modality te bevatten, specifiek gericht op kwetsbare families en op het testen van - op onderzoek gebaseerde - procedures voor interventies in lage-inkomenslanden. Dit werk zal in een latere fase dan gelinkt worden met familie interventies in Afghanistan en DR Congo.

Psychosociale programma’s zijn vaak afhankelijk van noodhulp en wederopbouw financiering. Soms helaas zonder uitzicht op een lange termijn integratie in de bestaande (primaire) gezondheidssystemen. HealthNet TPO werkt geleidelijk aan het oplossen van deze problemen door tevens te kijken naar gezondheidsfinanciering en de integratie van psychosociale activiteiten binnen deze aanpak.  Er wordt ook psychosociale ondersteuning gegeven aan (ex)asielzoekers in Nederland binnen het Methodology Development for Special Refugee Reception programma en het pilotproject voor Duurzame terugkeer asielzoekers. Het delen van onze uitgebreide kennis over dit onderwerp wordt gedaan door diverse cursussen te organiseren zoals de Praktijkgerichte cursus voor GGZ en psychosociale ondersteuning in (post)conflict gebieden.