Choose language:

Afghanistan: Weglopen of doormodderen?

Als je alleen een hamer hebt lijkt elk probleem op een spijker. Maar met Frans Timmermans is ook een andere aanpak in Afghanistan mogelijk.

Nu de NAVO een nieuwe missie in Afghanistan overweegt en vraagt om een Nederlandse bijdrage is het zaak te zien  of er nog iets te redden valt. Nog los van de missies in Baghlan en bijdragen aan Enduring Freedom heeft Nederland twee miljard euro in Uruzgan en een half miljard in Kunduz uitgegeven. De veiligheid in Afghanistan is echter niet toegenomen, de mores van het Westen vinden nog geen ingang, en de duizenden burgerdoden en gevangenen vormen een infectiehaard voor nieuw terrorisme.

Wat zullen we doen? Weglopen of doormodderen? HealthNet TPO werkt sinds 1993 in Afghanistan, en als NGO modderen wij voortdurend voort, gedekt door de bevolking. Dat heeft ons geleerd dat er veel te bereiken is als je wat respect toont voor de onafhankelijkheid en trots van de Afghanen. Gewapende buitenlanders in Afghanistan zijn een teken van disrespect. Buitenlandse troepen maken positieve verandering in Afghanistan daarom moeilijker, niet makkelijker.

Er ligt op dit moment dan ook een andere dan een militaire bijdrage voor de hand. In februari suggereerde de invloedrijke Pakistaanse journalist Ahmed Rasheed in de Financial Times dat vooruitgang in Afghanistan nu afhankelijk is van mediatie. De belangrijkste partijen zijn de Afghaanse overheid en de Talibaan, de Amerikanen, en de Pakistaanse overheid. Iedereen weet dat er gepraat moet worden, en al die partijen hebben er ook al pogingen toe gedaan. Door interne meningsverschillen – binnen de facties van de Talibaan net zo goed als binnen de regeringen van de Verenigde Staten en Pakistan – zijn gesprekken vooralsnog op niets uitgelopen. Maar er zijn nieuwe kansen.

De nieuwe Amerikaanse ministers Hegel en Kerry kunnen de balans doen omslaan van militaire verbetenheid naar diplomatieke realiteitszin. In Pakistan is de interne dreiging van extremisten inmiddels zo groot dat het baat heeft bij een internationaal geaccepteerde oplossing. De Pashtun, bakermat van zowel Karzai als de Talibaan, hebben de buitenlanders nodig om onderling een debacle voor de verkiezingen van 2014 te voorkomen.

Maar de partijen hebben elkaar inmiddels allemaal schaak gezet. Er is dringend behoefte aan een geloofwaardige partij om te bemiddelen – en die rol kan niet door een van de direct belanghebbenden worden gespeeld. De eerste partij waaraan je zou denken, de Verenigde Naties, mist het gezag – zeker in Afghanistan. 

Maar wie dan wel? Rasheed noemt Duitsland en Noorwegen: Duitsland omdat tussen Karzai en de Duitsers al lang een vertrouwensband bestaat, Noorwegen om de reputatie van vredestichters en de betrouwbaarheid van hun bescheiden bijdrage aan ISAF.

Hier ligt een mogelijkheid voor Nederland, dat een dergelijke rol misschien nog beter kan spelen. De Nederlandse bijdrage aan ISAF was een stuk robuuster dan de Noorse, en doet niet veel voor die van de Duitsers. Daarnaast is een bescheiden mediator nodig, en Nederland heeft in dat opzicht een keurige middenpositie tussen Noorwegen en Duitsland. En in de persoon van Frans Timmermans beschikt Nederland over een geloofwaardige bewindsman die in het verleden blijk heeft gegeven van een genuanceerde kijk op de problematiek van Afghanistan.

Er is dan ook een interessante en belangrijke mogelijkheid voor Nederland om op waardige wijze afscheid te nemen van de Nederlandse militaire betrokkenheid bij Afghanistan. Nederland heeft z’n best gedaan, en ziet nu in dat vrede en democratie in Afghanistan niet gewapenderhand kan worden afgedwongen. We kiezen daarom een nuchter – en goedkoper – vervolg, en gaan eens praten. Zo timmeren we door aan de weg. Een kans voor Frans! 


Minister Timmermans

 

-----------------------------------------------------------------------------------------------

Auteur: Willem van de Put – Extern directeur HealthNet TPO

Achtergrond – Willem studeerde geschiedenis, filosofie en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij specialiseerde zich in medische antropologie en voerde als medisch antropoloog diverse veldopdrachten uit in Nicaragua, Oeganda en Cambodja. In 1995 vertrok hij naar Cambodja, alwaar hij programmadirecteur werd voor de Transcultural Psychosocial Organization (TPO) en een ‘community mental health’ programma opzette. In Cambodja werd hij gekozen als voorzitter van het stuurcomité van MEDICAM, een Cambodjaans platform voor ruim 90 internationale en lokale NGO’s werkzaam op het gebied van gezondheid. In 1997 en 1998 was hij tevens gastdocent voor Medische Antropologie op de Universiteit van Phnom Penh. Toen hij terugkeerde naar Nederland, werd Willem directeur van Healthnet International, dat later fuseerde met TPO tot het huidige HealthNet TPO.   


HealthNet TPO| Lizzy Ansinghstraat 163|1072 RG| Amsterdam|The Netherlands| T: +31 20 620 00 05| E:
facebook twitter linkedin youtube
CBF keur voor goede doelen
CBF keur voor goede doelen