Choose language:

Het taboe op blauw en eerwraak

April 2015 - Willem van de Put - Sinds begin dit jaar biedt HealthNet psychosociale hulp in de vluchtelingenkampen Bersive I en II in Noord-Irak, ook wel bekend als Koerdistan. Deze kampen bieden ook onderdak aan Jezidi, een bevolking die in augustus 2014 door de 'Islamitische Staat "(IS) werd aangevallen. De aanval werd wereldnieuws: Internationaal ingrijpen redde de Jezidi in de Sinjar bergen van de dood waar ze omringd werden door IS. Iraaks-Koerdische peshmerga troepen creëerden uiteindelijk een mogelijkheid om de Jezidi in veiligheid te brengen. Duizenden meisjes en vrouwen werden door IS strijders gevangen genomen; zij worden gebruikt als seksslavinnen of verkocht aan andere partijen. Deze situatie is helaas nog steeds niet veranderd hoewel sommigen van hen konden ontsnappen. Velen verblijven in de kampen waar HealthNet actief is. Sommige dochters worden nog steeds vermist, sommigen zijn herenigd met hun familie.

De woede van IS tegen de Jezidi's gaat terug naar een eeuwenoud idee dat Yezidi’s duivelaanbidders zouden zijn. Het Jezidi geloof is duizenden jaren eerder ontstaan dan de islam en het christendom. Hun geloof combineert elementen van verschillende religies. In tegenstelling tot Hindu's, geloven Jezidi in passieve en actieve goden. God is geïncarneerd in zeven engelen, en Taus Melek 'de Pauw Engel', is een actieve beul van de goddelijke wil. Omdat Taus Melek in de Koran wordt vereenzelvigd met de duivel 'Shaytan' (Satan) worden de Jezidi’s door hun vijanden verketterd als duivelaanbidders of Satanaanbidders.

Voor de Islamitische Staat, is deze eenvoudige verkeerde lezing van hun kant genoeg om zichzelf een 'license to kill' toe te staan. Of een andere gruweldaad die ze kunnen bedenken, zoals de ontvoering en seksueel misbruik van jonge meisjes. En helaas, IS strijders zijn niet uniek in deze denkwijze. Zo werd de 27-jarige Farkhunda op 19 maart in Kabul op afschuwelijke wijze vermoord. Zij werd valselijk beschuldigd van het verbranden van een Koran en vermoord door een menigte van jonge Afghanen die toevallig in de buurt waren. Haar moord is ook een voorbeeld van hoe mensen onuitsprekelijke handelen uit naam van religie. Voor de Jezidi’s resulteerde dit in een genocide, aldus verklaarden mensenrechtenonderzoekers van de Verenigde Naties in maart 2015.

De puzzel blijft altijd hoe mensen elkaar zo kunnen haten, terwijl ze zo veel op elkaar lijken. Freud noemde dit het 'narcisme van het kleine verschil'. De verschillen tussen 'wij' en 'zij' zijn zo klein. Maar als mensen worden bedreigd gaat het juist om dat 'kleine verschil'. Het geloof van de Jezidi’s heeft merkwaardige verschillen ten opzichte van de religies van de mensen die om hen heen wonen. Volgens hun geloof stammen ze af van Adam, niet van Eva; daarmee is hun geloof anders dan een groot deel van de mensheid. Zij geloven in reïncarnatie (wanneer "de ziel van kleding verandert"), zij mogen de kleur blauw niet gebruiken omdat die kleur is gekoppeld aan de 'Peacock Angel', en binnen hun geloof heerst er een taboe op het eten van sla.

Maar de Jezidi hebben ook veel dingen gemeen met de buren. Dit wordt op een griezelige manier zichtbaar als het gaat om de ontvoerde meisjes die erin geslaagd zijn te ontsnappen. Ze zijn verkracht en mishandeld, dat ontkent niemand. Maar de eer van de familie is ook besmet, helaas wordt dat ook door weinig mensen ontkend. Let wel, we hebben het niet over de familie van de dader, maar over de familie van het meisje. Er is namelijk een traditie van eerwraak die de Jezidi's met hun buren in Irak en daarbuiten delen. Een Koerdische hulpverlener zei: "Als jonge vrouwen die seksueele zijn aangevallen of seksueel geweld hebben ondergaan worden vrijgelaten, kunnen zij vatbaar zijn voor eerwraak." Het idee werd geopperd om meisjes naar Duitsland te laten reizen alwaar ze worden geholpen en behandeld. Na twee jaar kunnen zij kiezen om in Duitsland te blijven of terug te gaan. Het is een relatief klein initiatief die verschillende dingen tegelijk teweeg brengt. Het kan een aantal meisjes in veiligheid brengen. Het laat zien hoe 'narcisme van het kleine verschil' misschien plaats moet maken voor een debat over waarden tussen de Jezidi’s en hun buren. Het toont het falen van bescherming voor de meest onschuldige slachtoffers. En niet in het minst, creëert het meteen, een andere 'wij' versus 'zij' – namelijk zij die 'eerwraak' toestaan en zij die ziek worden van het idee. Wij staan in het midden. Wat zullen we doen? Laten we samen nadenken, laten we samen praten. Laten we meer slachtoffers voorkomen.


 


HealthNet TPO| Lizzy Ansinghstraat 163|1072 RG| Amsterdam|The Netherlands| T: +31 20 620 00 05| E:
facebook twitter linkedin youtube
CBF keur voor goede doelen
CBF keur voor goede doelen