Choose language:

Dagelijkse uitdagingen; wonen in een vluchtelingenkamp in Noord Irak

Juni 2015 – Door Bibiane van Mierlo - We lopen langs immense rijen met tenten; we zijn in Berseve 1, een vluchtelingenkamp voor vluchtelingen ongeveer 60 km van Duhok, dicht bij de stad Zakho in Noord Irak.

In Berseve 1 wonen 11.000 vluchtelingen die uit de omgeving van Mosul komen, Mosul werd ongeveer 9 maanden geleden door de IS bezet. In Berseve 2, wonen 10.000 ontheemden met een vergelijkbare achtergrond.

Vanaf het begin van 2014, ontving de Koerdische regio van Irak 860.000 Iraakse vluchtelingen (IDPs=Internally Displaced People) die vanwege geweld en onrust hun eigen regio ontvluchtten. Sinds 2003 zijn er ondertussen meer dan 200.000 mensen uit Syrië gevlucht. De Regionale Regering van Koerdistan, de Verenigde Naties, de humanitaire gemeenschap en de mensen van de Koerdische regio worden geconfronteerd met enorme uitdagingen om aan hun basisbehoeften te voldoen. De vluchtelingen leven overal verspreid, zijn soms langdurig onderweg en in grote nood. Slechts 15% leeft in kampen; de rest van hen wonen op plekken in de omgeving van Duhok.

In eerste instantie ziet het kamp er verlaten uit; sommige kinderen spelen buiten; we zien sommige mannen in de beperkte schaduw van hun tenten zitten en we zien dat sommige vrouwen water dragen en brood bakken in zelfgemaakte ovens. Het is 42 graden Celsius en de wind veroorzaakt continue wolken van gele stof.

HealthNet werkt met Harikar NGO, een lokale organisatie die in Duhok is gevestigd. Zij zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de psychosociale aanverwante activiteiten in de twee kampen van Berseve. Harikar ontvangt technische en operationele ondersteuning van HealthNet's hoofdkantoor in Amsterdam. Het belangrijkste doel van dit specifieke project is om psychische problemen te voorkomen en om psychosociale ondersteuning aan vluchtelingen te verlenen en hen daarmee te helpen zodat zij beter in staat zijn om de enorme uitdagingen als gevolg van geweld, ontheemding, angst, onzekerheid en gebrek aan toekomstperspectief aan te gaan.

Wat betekent dit in de praktijk? Laten we een kijkje nemen in het stoffige kamp

We ontmoeten Althaf een oudere man met een vriendelijke glimlach. Hij zit op een kussen terwijl hij tabak rookt. Zijn vrouw en één van hun zeven kinderen, een dochter van 30 jaar oud, komen er ook bij zitten. We vragen hem om ons iets over hun leven in het kamp te vertellen. We zitten op een cementen vloer, in tegenstelling tot de meeste tenten waar de bodem is gemaakt van gestampte aarde. "Vijftig dollars", antwoordt Althaf: "dat is de prijs om een vloer als deze te krijgen". Er is ook een ventilator en een koelkast in de tent. "Een groot probleem is de kwaliteit van het water" zegt hij, net na dat hij ons een glas water, dat goed smaakt en er transparant uit ziet, heeft aangeboden. Het water dat we drinken zou goed moeten zijn, maar het is onmogelijk, zo legt hij uit, om er een lekkere kopje thee van te maken; de smaak is te zoet. We vragen of zij andere problemen hebben. Althaf vertelt ons, dat hij geen werk heeft en niets te doen heeft. Ja, hij zou zich veel beter voelen als hij werkte, maar zijn vrouw vindt het fijner dat hij, na zijn recente operatie, thuis blijft. Zijn vrouw vertelt ons dat niet alle kinderen hier wonen; twee van hen hebben zich aangesloten bij de IS. Ze maakt zich zorgen, denkt de hele tijd aan hen en heeft geen energie om andere activiteiten te ondernemen. De dochter is analfabeet en wil graag iets leren, maar vertelt ons dat ze niet kan leren omdat ze een "slecht geheugen" heeft. Wel is ze onlangs begonnen met het schoonmaken van badkamers, om maar iets te doen en ja, hierdoor voelt ze zich wel een beetje beter.

Althaf onderbreekt en vraagt ons heel serieus of we geld hebben zodat hij een nieuwe vrouw kan kopen. Het kost ons wat tijd om zijn vraag te begrijpen. Maar zijn vrouw begrijpt hem des te beter; "Als jullie mijn man geld geven voor een nieuwe vrouw, zal ik jullie vermoorden" is haar antwoord. Ze is boos en nu verre van passief.

HealthNet gelooft dat het werken op basis van lokale mogelijkheden veel effectiever is dan het werken voor vluchtelingen; zij voelen zich hierdoor machteloos en slachtoffer. De mensen die zijn gevlucht moeten en worden uiteraard ondersteund met overleven als basis - maar door een kleine verandering van perspectief toe te voegen, kan de verdeling van essentiële middelen op verschillende manieren nog doeltreffender kunnen worden gemaakt. Onmiddellijke hulp die varieert van praktische informatie in de vorm van medische hulp, medicijnen en onderwijs, kunnen in essentiële infrastructuur samen met de vluchtelingen worden georganiseerd, waarbij ten volle van hun vaardigheden en expertise gebruik wordt gemaakt. In plaats van voor hen te cateren, moeten zij verantwoordelijk worden gesteld. Ze kunnen organisaties en groepen vormen die als partners moeten worden behandeld door de VN-agentschappen, in plaats van in passiviteit geduwd te worden; in elke situatie is er wel iemand met een bepaalde kennis. De situatie waarin vluchtelingen zich bevinden staat, op langere termijn, berucht voor het creëren van 'afhankelijkheid syndromen'.

Een aanpak als deze is misschien wel de grootste troef om in te zetten voor hulpeloze vluchtelingen en om daarmee veranderingen. De kosten en risico's zijn zeer klein in vergelijking met een militaire optie. Mensen helpen bij het organiseren naar een eigen toegang tot steun kan meer kosteneffectief zijn dan het, door externe 'hulpverleners, 'verlenen van diensten.

 

 



HealthNet TPO| Lizzy Ansinghstraat 163|1072 RG| Amsterdam|The Netherlands| T: +31 20 620 00 05| E:
facebook twitter linkedin youtube
CBF keur voor goede doelen
CBF keur voor goede doelen