Choose language:

Respect voor rechten en waardigheid van mensen met psychische aandoening

15-10-2015

Oktober 2015 - door Boniface Duku - Ik ben Zuid-Soedanees en werk voor HealthNet in West-Bahr El Ghazal state in Wau County. Daar werken we aan het versterken van gezondheidssystemen in Zuid-Soedan, het verbeteren van het gemeenschapsbestuur en empowerment van lokale gemeenschappen om de controle over hun eigen ontwikkeling en leven te kunnen nemen. Dit doen we door een Resource Mapping and Mobilization aanpak te implementeren en door het ondersteunen van lokale programma’s voor geestelijke gezondheid en psychosociale ondersteuning. Geestelijke gezondheidszorg en psychosociale ondersteuning zijn een integraal onderdeel van HealthNet’s projecten. In de loop der jaren was ik betrokken bij geestelijke gezondheidszorg, psychosociale ondersteuning en interventies in Zuid-Soedan; ik ben ervan overtuigd dat gemeenschappen zelf een belangrijke rol spelen bij de preventie van psychische aandoeningen en het helpen van mensen die lijden aan psychische problemen. We moedigen gemeenschappen aan zich te richten op het herstel van gebroken sociale verbanden, het verlies van vertrouwen en het herstellen van disfunctionele gemeenschapssytemen. Wij vergroten hun weerbaarheid en stellen hen in staat te om te voldoen aan de psychosociale behoeften binnen hun gemeenschap, voornamelijk in de beginnende stadia voordat hun situatie ernstiger wordt.

Op 10 oktober 2015 werd Mental Health Day wereldwijd gevierd, dit jaar was het thema ‘Waardigheid in de geestelijke gezondheid’. Deze dag is er om begrip en bewustzijn te creëren voor geestelijke problemen en om aandacht te vragen voor het verbeteren van psychische gezondheidszorg voor alle mensen die leven met een psychische aandoening. Het jongste land ter wereld, Zuid-Soedan is pas in 2011 onafhankelijk geworden. Twee decennia van politiek geweld heeft geleid tot het verlies van miljoenen levens en het vluchten van mensen; dit was een periode waarin de bevolking de meest verschrikkelijke dingen heeft gezien en ervaren. De traumatische ervaringen van het voorgaande conflict zijn totaal niet verwerkt, terwijl gevechten alweer zijn hervat toen in 2013 een nieuw conflict uitbrak. De Zuid-Soedanese bevolking doorloopt opnieuw een cyclus van geweld en trauma; verloren levens, vluchten, en verschrikkingen herhalen zich steeds opnieuw. De overgrote meerderheid van de bevolking in Zuid-Soedan is nog steeds ontheemd zowel in Zuid-Soedan als daarbuiten; vluchtelingen wonen in United Nations Protection of Civilian kampen (PoCs), nederzettingen en in vluchtelingenkampen in de buurlanden, Kenia, Oeganda en Ethiopië. Het leven in deze PoCs wordt steeds zwaarder vanwege de overbevolking van deze kampen en door het uitbreken van ziektes zoals cholera. Tijdens het regenseizoen veranderen de kampen regelmatig in moerassen; dit maakt het leven van deze getraumatiseerde mensen alleen maar moeilijker.

Waardigheid in de geestelijke gezondheid: wat betekent dit voor mij als Zuid-Soedanees? Zoals ik al zei is Zuid-Sudan sinds 1955 verwikkeld in oorlog. Toen in 2005 vrede aanbrak, gevolgd door de onafhankelijkheid in 2011, was ik blij en hoopvol, het was tijd om de verwoeste gemeenschappen en support systemen weer op te bouwen en de infrastructuur voor psychische gezondheid te herstellen zodat aan de ontwikkelingsbehoeften van de mensen gewerkt kon worden. Het huidige zorgstelsel is uitgerekt en overbelast. De overheid wordt geconfronteerd met concurrerende prioriteiten, daarbij wordt de beschadigde geestelijke gezondheid onder mensen in het land vergeten en is zelfs onzichtbaar. Om maar helemaal niet te spreken over de behandeling van mensen die herkenbaar en ernstig psychisch ziek zijn, dit is een onbespreekbaar onderwerp. Vanwege deze belemmeringen vormt het creeëren van toegang tot geestelijke gezondheidszorg in Zuid-Soedan een enorme uitdaging. Psychisch ernstig zieke mensen worden in de gevangenis gegooid, vastgeketend in donkere ruimtes of aan bomen, dit is de enige manier waarop mensen denken hun agressieve gedrag te kunnen controleren. Dit ondermijnt de beweging om discriminatie en stigma verbonden aan ziekte te verminderen. De waardigheid van mensen met een psychische aandoening wordt niet gerespecteerd in Zuid-Soedan. Ik weet niet wat de specifieke aantallen zijn van mensen die met psychische problemen leven in Zuid-Soedan, deze statistieken zijn vaak gebrekkig en onduidelijk gezien de context in Zuid-Soedan, waar andere prioriteiten ervoor hebben gezorgd dat psychische gezondheidszorg en onderzoek naar psychische gezondheid geen prioriteit meer vormt. Vanwege een gebrek aan behandeling blijf ik mensen met psychische problemen en epilepsie tegenkomen. Deze mensen worden vaak slecht behandeld binnen hun eigen gemeenschappen. Zij worden vaak psychisch, seksueel en emotioneel misbruikt, en vaker wel dan niet verwaarloosd en afgewezen binnen de gemeenschap of in de gevangenis, omdat ze psychische problemen hebben. Een 12-jarig kind vertelde me “Ik werd op school weggestuurd toen de leraren ontdekte dat ik epilepsie heb, andere kinderen scholden me uit...” Het recht om met waardigheid behandeld te worden bestaat niet.

Ondanks de grote uitdagingen, is er een kleine vooruitgang geboekt in het krijgen van erkenning voor psychische gezondheidsproblemen in Zuid-Soedan. Gedurende de afgelopen twee jaar heeft HealthNet in het Nederlands Consortium Rehabilitation (DCR) als onderdeel van het Nederlandse joint response voor Zuid-Soedan, bij de overheid gepleit voor betere toegang en beschikbaarheid van psychische gezondheidsdiensten. Daarnaast co-organiseert HealthNet/DCR een maandelijks platform over psychische gezondheidszorg in Juba, daar komen belangrijke beleidsmedewerkers samen om geestelijke gezondheid op de agenda te zetten. Ik ben blij dat door het werk van het geestelijke en psychosociale ondersteuningsplatform, geestelijke gezondheid op de nationale agenda gezet wordt. De oprichting van een bestuur van de geestelijke gezondheidszorg binnen het Ministerie van Volksgezondheid, en de benoeming van een van de slechts twee psychiaters in het land als de Mental Health directeur betekent een positieve stap in dit opzicht.

Op lokaal niveau, worden gemeenschappen samengesteld en getraind om psychische symptomen in een vroeg stadium te signaleren. Daarnaast worden ze getraind in het organiseren van activiteiten die het psychisch welzijn van individuen, families en gemeenschappen bevorderd. Deze activiteiten helpen bij de wederopbouw van gemeenschaps- en sociale ondersteuningssystemen voor mensen die lijden aan geestelijke gezondheidsproblemen. Verschillende nationale non-profit organisaties en internationale organisaties werken samen om de mensen weer hoop te geven. Ik ben hoopvol dat er ooit eeuwige vrede in het land komt, zodat we kunnen beginnen met het herstellen van onze gebroken harten en zodat de wonden van de oorlog volledig kunnen genezen, dan kunnen we ook verder met het herstellen van de vernietigde infrastructuur. Dit is wat alle Zuid-Soedanezen willen, ik zeg nee tegen oorlog en ja tegen vrede en ontwikkeling voor mijn volk.

 



HealthNet TPO| Lizzy Ansinghstraat 163|1072 RG| Amsterdam|The Netherlands| T: +31 20 620 00 05| E:
facebook twitter linkedin youtube
CBF keur voor goede doelen
CBF keur voor goede doelen